In een brief aan de Eerste en Tweede Kamer heeft de staatssecretaris Willemijn Aerdts van EZ bekend gemaakt dat de relatie met ECP wordt voortgezet, maar wel onder andere voorwaarden.
Een groot deel van de markt zal dit bericht gemist hebben. Dat de NOS er aandacht aan besteedt is daarom ook goed. Wat er eindelijk gaat veranderen is namelijk best wel belangrijk, zo blijkt uit de brief. ECP is de moederorganisatie van de Nederlandse Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD).
ECP heeft sinds de start een positie geclaimd in “het Haagsche” waar EZ niet om heen kon. Onder het mom van een onafhankelijk platform, dat marktpartijen, ambtenaren en politiek bijeen bracht om over belangrijke IT gerelateerde zaken te spreken, is iets ontstaan dat elders in Europa niet voorkomt.
Belangenverstrengeling
Het succes van ECP heeft geleid tot bepaalde gedragingen die al heel veel jaren voor iedereen zichtbaar waren. Echter bij gebrek aan alternatieven, urgentie en politieke wil is nooit ingegrepen. Wie dat zou moeten doen was ook nog eens onduidelijk. Maar dat het Ministerie van EZ als grootste “betaler” daar een rol in zou moeten vervullen was wel duidelijk.
Wat we sinds eind 2025 zien is dat met de komst van een nieuwe kabinet, goed geïnformeerde Kamerleden en serieus onderzoek door de pers iets in beweging is gekomen. Het bestuur en oprichters van ECP voelden de bui al hangen. Dus de brief van de staatssecretaris aan de beide Kamers zal ze niet hebben verrast.
Aerdts schrijft onder andere:
[…] mijn ministerie (blijft) bij ieder project kritisch kijken naar de effectiviteit van de activiteiten en of ECP de geschikte en enige partij is die dergelijke activiteiten kan uitvoeren. Dit heeft er bijvoorbeeld toe geleid dat het ministerie met betrekking tot de Human Capital Agenda, de AI-coalitie, de Blockchain coalitie en het Anti-Abuse Network de subsidie aan ECP heeft beëindigd: de activiteiten zijn gestopt of andere organisaties voeren deze activiteiten nu uit. De afgelopen jaren is de totale subsidie aan ECP teruggebracht van ca. 7 miljoen euro per jaar naar ca. 3 miljoen per jaar, o.a. in het kader van taakstellingen.
[….]
Op 30 juni jl. ontving ik de bijgevoegde brief van ECP met daarin een samenvatting van de maatregelen die ECP neemt om de (schijn van) belangenverstrengeling weg te nemen. Hieronder zal ik de belangrijkstemaatregelen nader toelichten.
Scheiden van (persoonlijke) belangen: nieuwe governance
Een belangrijk onderdeel van de ECP-brief is het verbreken van de huidige afhankelijkheidsrelatie tussen de stichting ECP en LunaVia. De belangrijkste stappen daarin worden genomen per 1 januari 2027, waarbij de huidige ECP-directieleden die betrokken zijn bij LunaVia, niet langer hun rol als ECP-directielid uitoefenen. Ook hebben zij geen andere beslisbevoegde rol binnen ECP. De huidige directieleden zullen in 2027 alleen nog een rol hebben in de overdracht,en geen rol in enige aanbesteding vanuit ECP.
In de nieuwe governancestructuur van ECP zal er een duidelijke scheiding zijn tussen onderaannemers en ECP-sleutelfiguren. De nieuwe ECP-directie zal bijvoorbeeld geen belangen hebben in ondernemingen of andere organisaties die met de stichting ECP samenwerken.
Aanbestedingen inhuur van en inkoop bij derden
Bovendien meldt ECP dat vanwege de afbouw van de samenwerking met LunaVia zij inhuur van en inkoop bij derden in meer gevallen gaat aanbesteden. De lopende overeenkomst met onderaannemer LunaVia wordt daarvoor per 1 juli 2026 beëindigd. Hierdoor kunnen meerdere partijen meedingen, wat bijdraagt aan het tegengaan van de schijn van belangenverstrengeling.
Wat er staat:
Dit zal zoveel betekenen als dat de personen die jaren aan de touwtjes trokken van ECP exit gaan en ook van achter de schermen geen invloed meer mogen uitoefenen. Of daarmee ook de kwaliteit van de activiteiten omhoog gaat is niet gegarandeerd. Dat Aerdts voorbeelden noemt van activiteiten waarvan de subsidies al zijn ingetrokken is wellicht een schot voor de boeg dat dit ook voor andere “projecten” kan gaan gelden. Er zijn delen van de markt die daar alleen maar blij om zullen zijn.
Iedereen die de werkwijze van ECP kent zal trouwens gelachen hebben om deze zin : “ECP vertegenwoordigt niet de belangen van een specifieke groep, maar het algemene belang. Hiermee kan ECP een neutrale ontmoetingsplaats bieden voor al deze partijen.“
